94
şubat
2013
Selma Yazar
Tarih
haber
ajanda
SERASKER OLMASIYLA DEV-
LETİ TEK BAŞINA YÖNETTİĞİ
SÖYLENTİLERİ ARTAR. BİR-
ÇOK AYRICALIĞA VE SERVE-
TE KAVUŞUR. ASIL HAYRET
VERİCİ OLAN
ALTI TUДDUR.
DÖRT TUĞ” TAŞIYAN PADİ-
ŞAHLAR SADRAZAMDAN AZ
SAYIDA TUĞ TAŞIYAMAYA-
CAKLARINDAN, FERMANLA
PADİŞAHLAR “YEDİ TUĞ”
TAŞIMAYA BAŞLARLAR.
İBRAHİM PAŞA İLE KANÛNÎ
ARASINDAKİ TEK FARK YE-
DİNCİ TUĞ OLAN “HİLAFET
TUĞU”DUR.
TARİH
OKUMALARI:
PARGALI
G
ÜLÜMSEMENİZİ
yanınıza aldınızmı sevgili okurlarım?
Pargalı’yı yazmayan bir ben kalmıştım! Tebessümle bakalım
bu sayıda Pargalı’ya. Ender bir zirveye çıkış öyküsü bu. “Köle
İbrahim”den “Serasker Sultan Vezir-i Âzam”lığa yükselen,
hırslarıyla büyümüş bir adamın soru işaretleriyle dolu yolcu-
luğunun öyküsü. İktidarla “makbûl”, idamla “maktûl” oluşun; dostluk, hırs
ve gücün ibretlik öyküsü. Herkes payını ala!..
1493,
Parga -yakınlarında bir köy- do-
ğumlu Pargalı. Balıkçı bir babanın oğlu. Altı
yaşında kaçırılıp Manisa’da bir hanıma satılır
köle olarak. Milliyeti karışık ki Rum, İtalyan,
Frenk veya Arnavut asıllı veya Hırıstiyanlığı
yükseltme hevesindeki soydan olabilir. Aslını
asla unutmayan Pargalı, 1527’de ailesini yanı-
na aldırtır.
Pargalı, II. Bayezid döneminde Bosna
Beylerbeyi İskender Paşa tarafından Manisa
Sancağı’ndaki Şehzâde Süleyman’a hediye
edilir veya Şehzâde, keman (kemençe) sesin-
den etkilenip İbrahim’i çağırır. Saraya sıkça
davet edilen İbrahim, Şehzâde’yi adeta büyü-
ler. Derin sohbetler vazgeçilmez hale gelince
İbrahim’i yetiştiren hanım onu azâd eder.
İbrahim maiyete girer ve gençliğini Şehzâde
Süleyman’ın hizmetinde geçirir.Ömrü boyun-
ca Osmanlı yönetimi ve Sultan’ın hizmetinde
kalır. Pargalı’nın, Padişah’ın dairesinde uyudu-
ğu ve birlikte yedikleri, sık sık bahçede dolaşıp
kayığa bindikleri söylenir.
Kanûnî’ye kardeşi kadar yakın olan Pargalı,
teamül dışı yükselişle önce Has Odabaşı, Baş
Mâbeynci,İç Şahinciler Ağası ve ardından Se-
rasker unvanlı ilk Vezîr-i Âzam ve Anadolu-
Rumeli Beylerbeyi olur. Merkezî otoriteye ve
kendisine hizmet edecek bir kadro oluşturan
Pargalı, yükselişini himaye sistemine borç-
ludur. Yükselişi; Kanûnî’nin zaafı, hayranlık,
düşkünlük veya Paşa’nın üstün yetenek, zekâ
ve entrika becerisinin ürünü olarak görülür.
Başarıları
Belgrad’ın fethi (1521) ve Rodos seferi
(1522),
Pargalı’ya Sadrazamlık yolunu açar.
Gençken Sadrazam olan Pargalı’ya, Defterdar
Celalzâde yardımcı olarak atanır.Mısır Beyler-
beyi olur.Alevî-Türkmen isyanlarını bastırır.İki
Macaristan seferine çıkar,Mohaç’ı alır. Irakeyn
seferindeTebriz veBağdat’ı alır.Fransa veAvus-
turya ilişkilerini geliştirir, diplomasisi hayranlık
uyandırır. Venedik diplomatlarınca “Muhteşem
İbrahim” olarak anılır. İdamından hemen önce
Fransızlara verilecek kapitülasyonları hazırlar.
Sanata düşkündür, hâmilik yapar. Kur-
duğu vakıflarla sanat eserleri yaptırır, eğitim
yuvaları açar. Donanımlıdır, çok dil bilir, çok
okur. Kanûnî’nin danışmanıdır. Osmanlı’nın
en etkin idarecisidir. Sınırların genişlemesi ve
kültürel gelişimde büyük etkisi olur. Elçilik ra-
porlarında da açıktır ki Osmanlı dış politika-
sını şekillendiren odur. Padişah’tan sonra tam
yetkili, tek söz sahibidir ve hatta Osmanlı’yı
tek başına yönettiği görüşü hâkimdir ki muh-
temelen sonunu hazırlayan da budur.
Kariyer basamaklarını koşarak çıkan Par-
galı, Kanûnî tarafından “himaye edilen” ve
Makbûl”den “maktûl”e: Kariyer basamakları