80
ocak
2014
Şeyda Koç
Analiz
haber
ajanda
AMERİKA VE PETROL
ŞİRKETLERİNİN
DALLAS’I
BUSH’TAN SONRA OBAMA
DÖNEMİNDE DE DEĞİŞEN
BİR ŞEY OLMADI, PETROL
FİYATLARI GERİLEMEDİ.
BUNUN NETİCESİNDE BİZ
DE ENERJİ HAMMEDDESİNİ
İTHAL EDEN BİR ÜLKE OLA-
RAK CEREMESİNİ ÇEKTİK Kİ
2011’
İN OCAK VE EKİM AY-
LARI İÇERİSİNDE 44 MİLYAR
DOLAR TUTARINDA ENERJİ
HAMMEDDESİ İTHAL ETTİK.
HÂLBUKİ DİĞER ÜRÜNLER-
DE OLDUĞU GİBİ PETROLÜN
DE VARİLİ GERİLEME GÖS-
TERGESİNDEYDİ. TÜRKİYE
CUMHURİYETİ OLARAK
BUNDAN KÂRIMIZ “16 MİL-
YON DOLAR” OLACAKTI.
***
BİR REUTERS HABERİNE
ATIFTA BULUNAN RAPOR-
DA, CENEVRE’DE DEVAM
EDEN İRAN-BATI MÜZA-
KERELERİNDEKİ İLERLE-
MEYE PARALEL OLARAK
HİNDİSTAN’IN ARALIK AYI
İÇİNDE HALKBANK ARA-
CILIĞIYLA İRAN’A PARA
TRANSFERLERİNİN BAŞLA-
YACAĞI HATIRLATILIYOR.
BU ÇERÇEVEDE HALKBANK
ARACILIĞIYLA ÖDENMESİ
GEREKEN PARANIN HACMİ
İSE, RAPORDA 5,3 MİLYAR
DOLAR OLARAK GEÇİYOR.
HALKBANK’IN ‘SESSİZCE’
ALTIN ALIMI İLE İRAN EKO-
NOMİSİNE CAN DAMARI
OLDUĞU” BELİRTİLİRKEN,
HALKBANK’TAKİ ABD HİS-
SEDARLARININ DA BİR AN
ÖNCE HAREKETE GEÇMELE-
Rİ ÇAĞRISI YAPILIYOR.
N
İTEKIM
enerji savaşları başla-
dı. Son on yıldır birçok önemli
dünya kapitaline kapılarını açmış
olan şirketler, enerji fırsatı ve kay-
nağı arar oldular. Bütün geleceği öngören ticari
anlaşmalar bu yönde gerçekleşti. Enerji kay-
naklarının başında da hepimizin bildiği petrol
geliyor.
ABDveAB’ninzamanında
yaptığıambargolar ilegelinen
sonuç
Bunu anlamamız için, biraz günü gününe
takibi bırakıp dünya ekonomisinin tarihine
bakmakta fayda var. Çok değil, 2011 yılına
baktığımızda, birçok haberci olay, bugünü te-
tikleyen olaylar zincirini başlatıyor. İran pet-
rolünün yüzde 30’u Avrupa ülkelerine ihraç
ediliyor. 2011 itibariyle İran’ın yıllık petrol ge-
lirine baktığımızda, bu hasılat 80 milyon dolar.
Avrupa ve Amerika ise o tarihlerde yoğunlaşan
maddi krizin eşiğinde. Bu nedenle ihraç edilen
emtia fiyatları devamlı düşerken, petrolün fi-
yatı yükselmekte.
Örneğin demir cevherinin dünya piyasasın-
daki ton fiyatı, Temmuz 2011’de 172 dolardan
satılıyordu. Aynı demir cevherinin Aralık 2011
ton fiyatı 130 dolara geriledi. Keza bakırın ton
fiyatı da 9,685 dolardan 7,470 dolara, alümin-
yum ton fiyatı 2,480 dolardan 2 dolara düştü.
Ancak bu fiyatlara karşı Ağustos 2011’deWTI
ham petrolün varili 97 dolar, Aralık ayında
ise aynı ürün 100 dolar. Bunun sebeplerini
irdelerken, yine o tarihlerde İsrail Savunma
Bakanı’ndan bir açıklama geldi. İsrail Savunma
Bakanı Ehud Barak, ekonomik yaptırımlardan
mutlu olacaklarını, İsrail olarak İran’a hemen
bir saldırı düzenlemeyi düşünmediklerini be-
lirtti.Haber ajanslarına iletilen bu haber,zama-
na yayılmış bir saldırı niyetini de kendi içinde
gizli bir mesaj olarak elbette veriyordu. Yani bu
bir gözdağıydı. Yani İran ya haddini bilecek ve
petrolün fiyatını düşüremeyecekti ya da olabi-
lecekleri göz önünde tutmalıydı.
Petrol üzerinden yapılan bu söylemler,
Amerika’nın seçim tarihinde çok kullanılmış-
tır. Hillary Clinton, seçim öncesinde Bush’un
gergin biçimdeki söylemlerinin petrol fiyatları-
nı sürekli arttırdığını, Bush’un gitmesi halinde
böyle gergin söylemlerin ortadan kalkacağını
ve petrol fiyatlarının gerileyeceğini, dolayısıyla
küresel ekonominin daha ucuz petrol kullana-
rak hızla toparlanacağını söylüyordu.
Bush’tan sonra Obama döneminde de deği-
şen bir şey olmadı, petrol fiyatları gerilemedi.
Bunun neticesinde biz de enerji hammeddesi-
ni ithal eden bir ülke olarak ceremesini çektik
ki 2011’in Ocak ve Ekim ayları içerisinde 44
milyar dolar tutarında enerji hammeddesi it-
hal ettik. Hâlbuki diğer ürünlerde olduğu gibi
petrolün de varili gerileme göstergesindeydi.
Türkiye Cumhuriyeti olarak bundan kârımız
“16
milyon dolar” olacaktı.
Dünya ekonomisinde büyük petrol şirketle-
rini elinde tutan ABD ve İsrail’in, İran dengeli
bir siyasî strateji planı uyguluyor olmaları bü-
yük olasılık dâhilinde. İşte günümüze gelinen
süreçte Halkbank’ın attığı sağlam adımlar, ta-
rihi çok eskilere dayanan bu dengeyi sarstı.
Halk(ın)Bankası
Haber ajanslarının doğruladığı bilgiler ışı-
ğında Türkiye’nin en büyük halka arzını yerli
ve yabancı yatırımcının rekor talebiyle gerçek-
leştiren Halkbank’a yönelik saldırılar genellik-
le ABD’den geliyor. Geçen yıl İran’a yapılan
6,5
milyar dolarlık altın ihracatı da yine ABD
yönetiminde rahatsızlık oluşturmuştu. ABD
yönetimi ise ekonomi yönetimine baskısını
arttırarak bankanın İran’la altın ticaretini dur-
durmasını istedi.
Ayrıca İran’la son nükleer pazarlık son-
rası Hindistan’ın da İran’a ödemelerinde
Halkbank’ı kullanacakolması Batılı ülkeleri ra-
hatsız ediyor. Çünkü Hindistan’ın hâlihazırda
İran’a 5,3 milyar dolar petrol borcu bulunuyor.