110
ocak
2014
haber
ajanda
Teknoloji
Bunun farkına varan ülkeler, bilgiye, bilime,
bilim insanına ve teknolojiye önem vererek
rekabet üstünlüğü elde etmektedirler.
Teknoloji geliştirme merkezleri, inküba-
tör (kuluçka) merkezleri, teknopark vb. ya-
pılanmalar, bilginin önce teknolojiye dönüş-
türülmesi, ardından prototip üretimlerinin
yapılması ve son olarak da risk sermayesi
gibi destekleyici faktörlerle ticarileşmesini
sağlayan yapılanmalardır. Özellikle geliş-
mekte olan ülkelerde uygulanan bu yapılan-
maların, söz konusu ülkelerde AR-GE ça-
lışmalarını da hızlandırdığı görülmektedir.
İstanbul Ticaret Odası’nın 2010 yılında
yayınladığı Akademik Yayınlar serisinden
çıkan “Teknoparklar: Teknolojik Bilginin
Ticarileşmesi” adlı kitap, sanayi devriminin,
teknolojinin ticarileşmesini arttırdığına yer
veriyor.Teknoloji lisanslamanın son 10 yılda
arttığı, icatların lisanslanmasının özellikle
KOBİ’ler arasında popülerliği artan enstrü-
manlar arasında olduğu ifade ediliyor. Yine
aynı eserde teknoparkların, üniversiteler,
araştırma laboratuvarları ve sanayi kuruluş-
larının aynı ortam içerisinde bilim-teknoloji
ve AR-GE çalışmalarını geliştirdikleri, bir-
birleri arasında teknoloji transferine imkân
veren, üniversite ve sanayinin kaynaklarını
yeni bir tarzda bir araya getirerek, kıt bilim
kaynaklarını bilgi üretimi ve uygulamasına
tatbik etme metodunu yeniden organize
eden bir yenilik olarak anlatıyor. Eser, bilgi-
nin ve bilimsel çalışmaların nasıl ticarileşti-
ğini rakamlarla ortaya koyuyor. Son 10 yıl-
da,GSYİH’inAR-GE’ye harcanan oranları
arttıkça, ülkedeki patent sayılarının artması
gibi bazı göstergelere de yer verilmekte.Ge-
lecekte ülkeler, elde ettikleri patent sayıla-
rıyla ölçülecektirler. Bu patentlerin önemli
bir kaynağı, üniversiteler ve üniversiteler
içerisinde yer alan teknoparklardır.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, ar-
tık üniversiteleri, ortaya çıkardığı ekonomik
katkı ve ticarileşme açısından ölçümlemeye
başladı. Ölçümünü tam adı “Girişimci ve
Yenilikçi Üniversite Endeksi” şeklindedir.
Bu endeksin farklı ağırlıklara sahip 5 boyutu
altında 23 gösterge bulunmaktadır. Söz ko-
nusu 23 gösterge verileri,TÜBİTAK,YÖK,
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TPE,
Kalkınma Bakanlığı, KOSGEB, TTGV ve
TÜBA tarafından sağlanıyor. Bu endeksin
5
boyutu ve ağırlıkları şu şekildedir: Bilim-
sel ve teknolojik araştırma Yetkinliği (yüzde
20),
fikri mülkiyet havuzu (yüzde 15), işbir-
liği ve etkileşim (yüzde 25), girişimcilik ve
yenilik kültürü (yüzde 15), ekonomik katkı
ve ticarileşme (yüzde 25) ve de ağırlık (yüz-
de 25).
Girişimci ve yenilikçi üniversite endeksi-
nin boyutları
Girişimci ve Yenilikçi Üniversite Endek-
sinin 5 boyutu ve bunlara bağlı göstergeler
ise aşağıdaki tablolarda sunulmuştur.
Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın
yaptığı bu endeks çalışmasına göre
Türkiye’deki üniversiteler ölçüldüğünde,
sadece 50 üniversitenin yer aldığı bir liste
açıklandı. Bu listede yüzde 86 ile ilk sıra-
da yer alan okul ODTÜ, 50’inci sırada ise
yüzde 26 ile İstanbul Şehir Üniversitesi yer
almakta. 200’e yakın üniversite arasında
diğerlerinin rakamları oldukça düşük. Bu
endeksten hareketle, şunları söyleyebiliriz:
Ülkemize en çok ticarî değer sağlayan üni-
versite ODTÜ’dür. Ardından Sabancı ve
Bilkent Üniversiteleri gelmekte. Boğaziçi
Üniversitesi 4’üncü sırada yer almakta, Ha-
cettepe yüzde 56 ile 10, Gazi Üniversitesi
ise yüzde 54 ile 12’inci sırada.
Yeni kurulacak üniversitelerin, bu endeksi
kendilerine bir üssül esas olarak almaları, bu
endeksin göstergelerini yerine getirme işini
bir hedef olarak görmeleri ve yapılanmaları-
nı buna göre yapmaları doğru ve yerinde bir
strateji olacaktır.
Sonuç
Bilimsel araştırmaların ticarileşmesi ko-
nusuna tekrar dönersek, bilimsel çalışma-
ların ne kadarının değere dönüştüğünün
ölçülmesi, karşılaştırma yapabilmek için
oldukça önemlidir. Bilimin ticarileştirilme-
sinin, doğrudan olmasa bile en azından ülke
ekonomisine dolaylı katkı sağlamasının
ne kadar önemli olduğu açıktır. Bunun en
büyük ispatı, yıllardan beri başarılı insanla-
rımızı ABD gibi ülkelerin çeşitli şekillerde
kendi ülkelerine götürmeleri ve yenilerini
götürmek için harcadıkları çabalardır. Çün-
kü onlar, gittiklerinde o ülkeler için çalışa-
cak ve geliştirdikleri ürünler, doğrudan o
ülke ekonomisine katkı sağlayacaktır. Biz
de bugün, TÜBİTAK fonlarını kullanarak
ve tersine beyin göçü projeleriyle onları geri
getirmek için çok çaba sarf ediyoruz. Bu
bakımdan, bu ülke insanını başka ülkelere
kaptırmadan önce onlara yatırım yapalım.
Ülkemizin geleceği, donanımlı insan yetiş-
tirmemize bağlı.
Boyut 1: Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Yetkinliği
(
Ağırlık Oranı: %20)
1.1.
Bilimsel yayın sayısı
1.2.
Atıf sayısı
1.3.
Ar-Ge ve yenilik destek programlaından alınan proje sayısı
1.4.
Ar-Ge ve yenilik destek programlarından alınan fon tutarı
1.5.
Ulusal ve uluslararası bilim ödülü sayısı
1.6.
Doktoralı mezun sayısı
Birinci boyuta veri sağlayan Bakanlıklar/Kurumlar: TUBİTAK,
Bilim, Sanayi ve Teknoji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, TTGV,
YÖK, TÜBA
Boyut 3: İşbirliği ve Etkileşim
(
Ağırlık Oranı: %25)
3.1.
Üniversite-sanayi işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik
projeleri sayısı
3.2.
Üniversite-sanayi işbirliğinde yapılan Ar-Ge ve yenilik
projelerinden alınan fon sayısı
3.3.
Uluslararası işbirliği ile yapılan Ar-Ge ve yenilik proje sayısı
3.4.
Uluslararası Ar-Ge ve yenilik işbirliklerinden elde edilen fon
tutarı
3.5.
Dolaşımdaki öğretim elemanı/öğrenci sayısı
Üçüncü boyuta veri sağlayan Bakanlıklar/Kurumlar: TUBİTAK,
YÖK, Bilim, Sanayi ve Teknoji Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı,
TTGV,
Boyut 4: Girişimcilik ve Yenilikçilik Kültürü
(
Ağırlık Oranı: %15)
4.1.
Lisans ve lisansüstü seviyesinde girişimcilik, teknoloji
yönetimi ve inovasyon yönetimi ders sayısı
4.2.
Teknoloji Transfer Ofisi, teknopark, kuluçka merkezleri ve
TEKMER’lerin yönetiminde tam zaman çalışan kişi sayısı
4.3.
Teknoloji Transfer Ofisi yapılanmasının varlığı
4.4.
Üniversite dışına yönelik düzenlenen girişimcilik, teknoloji
yönetimi ve inovasyon yönetimi eğilimi/sertifika program sayısı
Dördüncü boyuta veri sağlayan Bakanlıklar/Kurumlar: YÖK,
Bilim, Sanayi ve Teknoji Bakanlığı, KÖSGEB
Boyut 2: Fikri Mülkiyet Havuzu
(
Ağırlık Oranı: %15)
2.1.
Patent başvuru sayısı
2.2.
Patent belge sayısı
2.3.
Faydalı model/endütriyel tasarım belge sayısı
2.4.
Uluslararası patent başvuru sayısı
İkinci boyuta veri sağlayan Bakanlıklar/Kurumlar: TPE
Boyut 5: Ekonomik Katkı ve Ticarileşme
(
Ağırlık Oranı: %25)
51.
Akademisyenlerin teknoparklarda, kuluçka merkezlerinde,
TEKMER’lerde ortak veya sahip olduğu faal firma sayısı
5.2.
Üniversite öğrencilerinin ya da son beş yıl içince mezun
olanların teknoparklarda, kuluçka merkezlerinde,
TEKMER’lerde ortak veya sahip olduğu faal firma sayısı
5.3.
Akademisyenlerin teknoparklarda, kuluçka merkezlerinde,
TEKMER’lerde ortak veya sahip olduğu firmalarda istihdam
edilen kişi sayısı
5.4.
Lisanslanan patent/fayralı model/endüstriyel tasarım sayısı
Beşinci boyuta veri sağlayan Bakanlıklar/Kurumlar: Bilim, Sanayi
ve Teknoji Bakanlığı, YÖK, KÖSGEB,TPE