94
ekim
2013
haber
ajanda
Teknoloji
>> Daha sonra (1900) İsveç Hükümeti,
Nobel Vakfı”nı kurarak “Nobel Ödülleri”nin
her yıl düzenli şekilde verilmesini sağlamış ve
böylece Nobel Ödülleri’ni kurumlaştırmıştır.
1969’
dan itibaren 5 ayrı dala bir yenisi daha
eklenerek -İsveç Bankası Alfred Nobel’in
anısına- “Ekonomi Ödülü” verilmesi karar-
laştırılmıştır. İlk Nobel ödülü 1961 yılında
verilmiştir.
Nobel ödülleri alanların arasında Albert
Einstein, Max Planck, Marie ve Pierre Cu-
rie (fizik); Otto Hahn, Marie Curie (kimya);
Robert Koch (tıp); Günter Grass, Dario Fo,
Gabriel GarciaMarquez,Pablo Neruda,John
Steinbeck (edebiyat); Kofi Annan,Yaser Ara-
fat,Nelson Mandela,Mikhail Gorbaçov,Da-
lay Lama (barış) gibi isimler yer almaktadır.
Kime verileceği her yıl İsveçAkademisi’nce
belirlenen Nobel Edebiyat Ödülü, Alfred
Nobel’in sözleriyle “bir idealist eğilimi en
farklı şekilde ifade eden yazara” verilmekte-
dir. Ödül verilen yazarların hayatta olması da
şartlardan biridir.
Dünya çapında en önemli ödül olarak
görülen Nobel Ödülleri, tüm diğer ödüllen-
dirmeler gibi kimlerin layık görüldüğü veya
görülmediği noktasında her zaman tartışma-
lı olmuştur. İsimleri aday olarak geçen ama
ödül alamayan edebiyatçılar arasında örneğin
Tolstoy da vardır.
Türkiye’den ilk Nobel ödülünü alan Orhan
Pamuk’tur. Orhan Pamuk’un ismi, ilk olarak
2005
Nobel adayları arasında geçmiş ve niha-
yet 2006’da kendisine bu ödül verilmiştir.
İsveçli kimyager,mühendis vemucit Alfred
Nobel onuruna 1895’ten beri verilen bu ödüle
tüm kategorilerde layık görülen isimlerin ilan
edileceği tarihler belirlendi. Her biri 2013
NOBEL ÖDÜLLERİ
A
LFRED
Berhard Nobel, dinamiti bulan İsveçli kimyager ve
mühendistir. Ölümünden sonra (1896) bütünmirasının
fizik, kimya, tıp, edebiyat ve barışa hizmet olmak üzere
beş dalda verilecek ödüllere yatırılmasını vasiyet etmiştir.
yılı itibariyle 1,25 milyon dolar değerindeki
Nobel Ödülleri, 10 Aralık’ta düzenlenecek
törenle sahiplerine takdim edilecek.
Nobel Edebiyat Ödülü, tüm dünyadaki dil
ve edebiyat profesörlerinden ve eski Nobel
sahiplerinden, yazar birliklerinin başkanla-
rından İsveç Akademisi’ne gelen yüzlerce
aday isim arasından seçiliyor.
İnsan hücrelerindeki temel taşıma sistemi-
nin veziküller (kesecikler) tarafından gerçek-
leştirildiğini keşfeden ABD’li James E. Roth-
man,RandyW.Schekman ve AlmanThomas
C. Südhof, 2013 Nobel Tıp Ödülü’nün sahibi
oldular.Üç araştırmacı,hücrelerin dolaşım sis-
teminin nasıl organize olduğunu ortaya koyan
çalışmalarıyla ödüle layık görüldü.
2013
Nobel Fizik Ödülü, atom parçacığı-
nın varlığını öngören iki bilim adamına veril-
di. Bu isimler, Belçikalı François Englert ve
İngiliz bilim insanı Peter W. Higgs. Nobel
Komitesi, Peter Higgs ve François Englert’in
atom parçacığı” varlığını öngördükleri için
ödüle layık görüldüklerini açıkladı.
2013
Nobel Kimya Ödülü ABD’li Martin
Karplus, Michael Levitt ve Arieh Warshel’e
verilirken,İsveç Kraliyet BilimAkademisi’nin
düzenlediği basın toplantısında Karplus, Le-
vitt veWarshel’in “karmaşık kimyasal sistem-
lerin çok ölçekli modellerini geliştirdikleri”
için bu ödüle layık görüldükleri açıklandı.
2013
Nobel Edebiyat Ödülü içinse beş
yazar yarışıyor. Konuyla ilgili tahminlerin en
güçlü adayı “Haruki Murakami”. Diğer güç-
lü adaylarsa Phillip Roth, Chinua Achebe ve
Dan DelLillo.
2013
Nobel Barış Ödülü’ne rekor sayıda,
tam 259 organizasyon ve kişi aday gösterildi.
Bu sayı Nobel Ödülleri tarihinin en yüksek
rakamı olarak kayıtlara geçti. En favori aday-
larsa, Taliban tarafından başından vurulan
Pakistanlı eğitim gönüllüsü Malala Yuzufzay.
Pakistanlı kız çocuklarının eğitim hakkı için
mücadele veren genç kız, 16’ıncı doğum gü-
nünde BirleşmişMilletler ÇocukMeclisi’nde
konuşma yapmıştı.
2013
Nobel Ekonomi Ödülü’ne de pek
çok kişi aday gösterildi. En favori adaylar-
dan ABD Cambridge MIT Ekonomi Bö-
lümü Profesörü Jerry A. Hausman ve ABD
Kaliforniya-San Diego Üniversitesi Ekonomi
Bölümü Profesörü Halbert L.White Jr., eko-
nometriye katkıları ve özellikle Hausman Be-
lirleme Testi ve Beyaz Standart Hatalar Testi
konusundaki çalışmalarıyla katılıyorlar.
Not
Modern Cag Oncesi Fizik”, J. D. Bernal, ceviren:
1.
Deniz Yurtoren, TUBITAK Populer Bilim Kitap-
ları, 1995, Ankara.
Türkiye’den ilk Nobel ödülünü alan Orhan
Pamuk’tur. Orhan Pamuk’un ismi, ilk olarak 2005
Nobel adayları arasında geçmiş ve nihayet 2006’da
kendisine bu ödül verilmiştir.
Kime verileceği her yıl İsveç Akademisi’nce
belirlenen Nobel Edebiyat Ödülü, Alfred
Nobel’in sözleriyle “bir idealist eğilimi en fark-
lı şekilde ifade eden yazara” verilmektedir.