85
aralık
2013
Fikri Akyüz
Twitter.com/akyuzfikri
AŞBAKANERDOĞAN,
geçen ay Trabzon’daki mi-
tingde konuşurken, önemli
bir kişiden bahsetti. Ve
o şahıs hakkında pozitif
manada konuşan, üstelik
bunu görevdeyken dillen-
diren ilk başbakan oldu.
İşte o şahıs, Trabzonmillet-
vekili Ali Şükrü Bey’di.
1923’
te katledilen Ali
Şükrü Bey üzerinde
çokça yazılıp çizildi. Bir
ben eksiktim! Bu eksikliği
gidermek lazımdı. Şimdi
bu “lüzumu” yerine getiri-
yorum.
***
Ali Şükrü Bey, Osmanlı
meclisi olanMeclis-i Mebu-
san üyesiydi. İstanbul’un
16
Mart 1920’de işgali
üzerine, Meclis yaklaşık bir
ay sonra kapatıldı. İki hafta
sonra TBMMaçıldı. Ali
Şükrü Bey, TBMM’demil-
letvekilliğine devametti.
Burada bir parantez
açalım: Demek ki Ali
Şükrü Bey, milli mücadele
yanlısıydı. Parantezi kapa-
tıyorum.
TBMM’nin ilk yıllarında
iki grup oluşmuştu. İlki
Mustafa Kemal Paşa’ya
kayıtsız şartsız bağlı olan
grup; diğeri isemuhafaza-
kar, dindar tonları baskın
olan ve adına “2. Grup”
denilen gruptu.
Ali Şükrü Bey, “2.
Grup”un önde gelen is-
miydi. Meclis’te en çok söz
alan veMustafa Kemal’i
şiddetle ama seviyeyi hep
muhafaza ederek eleştiren
bir isimdi.
O kadar ki, Mustafa
Kemal Paşa Hakimiyet-i
Milliye gazetesini kurunca,
Ali Şükrü Bey buna karşılık
vermiş ve o da Tan gazete-
sini kurmuştu.
Bu arada, milli müca-
dele kazanılmış ve Lozan
görüşmeleri başlamıştı.
Görüşmeler başlamadan
önceki o kronolojiyi kısaca
hatırlatmak lazım..
6
Eylül 1922’de İzmir
Bu kez, Topal Osman
Ağa kaybolur. Mustafa
Kemal, Topal Osman’ın
yakalanması için karar
çıkartır. Topal Osmanbunu
duyunca, MustafaKemal’in
Çankaya’daki köşküne bas-
kınyapar. MustafaKemal’i
evde bulamaz. Evin içinde
tümeşyaları darmadağın
eder. Ve gider...
1
Nisan gecesi Topal
Osman Ağa, Çankaya’da
Papazın Bağı” diye bilinen
yerdeki evinde kuşatma
altına alınır.
(
Papazın Bağı diye
bilinen bu çiftlik, Mustafa
Kemal Paşa tarafından
Topal Osman Ağa’ya bağış-
lanmıştı. Bugün aynı yerde
aynı adla çay bahçesi
işletilmektedir. Kaldı ki Ali
Şükrü Bey de aynı bağda
boğdurulmuştu.)
Ne diyorduk? Evet Topal
Osman Ağa, evinde kıstırıl-
mış ve silahla yaralanmıştı.
Henüz can vermemişti.
Bunun üzerine kafası
kesilmiş ve vücudundan
koparılmıştı ve öylece
toprağa gömülmüştü.
AncakMeclis, “Ali Şükrü
Bey’in faili bulunursa ida-
mına karar verilmelidir”
diye özel bir karar almıştı.
Heyhat ki idamına gerek
kalmamıştı; zira kafası
kesilmişti...
Ama kanun uygu-
lanmalı idi” değil mi?(!)
Ve kanun uygulamaya
konularak, Topal Osman’ın
başsız cesedi topraktan
çıkarılır ve Ulusmeyda-
nında asılır.
Fakat nasıl asılacaktır?
Zira gövdesinde baş yok-
tur. Pek tabii ki çare bulu-
nacaktır; bakılır ki ayaklar
yerinde durmaktadır.
Öyleyse “ceset” ayakların-
dan asılmalıdır. Ve asılır...
Lozan görüşmeleri
ise üç hafta sonra tekrar
başlayacaktır!
kurtulmuştu. 20 Ekim
1922’
de TBMMheyeti
Lozan’a davet edildi. 11 gün
sonra yani 1 Kasım’da salta-
nat lağvedildi. 17 gün sonra
Sultan Vahdettin ülkeyi
terk etmek durumunda
kaldı. Terk ettikten 3 gün
sonra Lozan görüşmeleri
resmen başladı.
Lozan görüşmeleri de-
vamederken 1923 yılının
Ocak ayının 14’ünde Zü-
beyde Hanımbu “dünya-
dan göçtü.” Vefatından 15
gün sonraMustafa Kemal
ile Latife Hanım “dünya
evine girdi.”
Ali Şükrü Bey’e dö-
nersek... Ali Şükrü Bey,
Meclis’temuhalefete
devamediyordu. Örneğin,
İsmet Paşa’nın Lozan’da
ülkeninmenfaatlerini iyi
savunamadığını iddia
ediyordu.
1923’
ünMart ayı gelmiş-
ti. Lozan’damüzakereler tı-
kanmış olduğundan İsmet
Paşa, Rıza Nur, Hasan Saka
Türkiye’ye gelmişti.
İşte tambu sırada Ali
Şükrü Bey ortadan kaybo-
lur. Üç gün sonra cesedi
bulunur. Erzurum’un yiğit
adamı, hakkı yenmiş ada-
mı, hitabet sanatının usta
adamı Hüseyin Avni Ulaş
Meclis’te sert bir konuşma
yapar ve “Ey Kâbe-i Millet...
Sana damı taarruz?!” diye
haykırır.
Ceset üç gün sonra
bulunur. Eldeki delillerden
kanaat getirilir ki fail, Topal
Osman Ağa’dır.
Topal Osman Ağa,
milli mücadelede özellikle
Giresun’da kahraman
olarak görülen, Koçgiri
ayaklanmasını ve Ermeni
çetelerini bastıran biriydi.
Mustafa Kemal de onu
taltif ederekMuhafız Alayı
Komutanı yapmıştı.
Anlaşılan oydu ki, Topal
Osman, Mustafa Kemal’e
sert tepkiler gösteren Ali
Şükrü Bey’in yaşamasını
istemiyordu.
İŞTE
tambu sıradaAli ŞükrüBeyortadan kaybolur. Üç gün
sonra cesedi bulunur. Erzurum’un yiğit adamı, hakkı yen-
miş adamı, hitabet sanatınınustaadamı HüseyinAvni Ulaş
Meclis’te sert bir konuşma yapar ve “EyKâbe-i Millet... Sana
damı taarruz?!” diye haykırır.
B
Tarih
haber
ajanda
Okadarki,
MustafaKemal
PaşaHakimiyet-iMilliyegaze-
tesinikurunca,AliŞükrüBey
bunakarşılıkvermişveoda
Tangazetesinikurmuştu.
oyiğitadam
Erdoğan’ınandığı