105
aralık
2013
ya gelme” anlamlarını taşıyan
systema” kelimesinden, o da
Yunanca “sustema” kelimesin-
den türemiştir.Sistem,- en basit
tanımıyla - birbiriyle ilişki içe-
risinde olan, birbiriyle etkileşen
elemanlar topluluğuna verilen
addır. Diğer bir ifadeyle sistem,
ortak bir amacı gerçekleştirmek
veya başarmak amacıyla bir
araya getirilen, ortak özellikleri
olan,birbiriyle etkileşimli parça-
ların bütününe verilen isimdir.
Sistemlerin ortak noktaları
ise aşağıdaki gibi sıralanabilir:
Her sistemin alt ve üst sistem-
leri; bu öğeler arasında sürekli,
düzenli ve bilinçli ilişkiler, gerek
bütünün ve gerekse alt sistemle-
rin dış çevre ile ilişkisi vardır.
Bir sistemin iyi bir işleyişe
sahip olabilmesi için bazı temel
ilkelere sahip olması gerekir. İyi
bir sistem, kendinden beklenen
görevi en düşük maliyetle yerine
getirmeli, gereksiz iletişim içer-
memelidir. Aksi halde bürok-
ratik engel artar, hata olasılığı
yükselir ve kontrol işlemlerine
daha fazla gereksinim duyulur.
Her bölüm, kendi sorumluluk-
larını rasyonel ve düzenli olarak
yerine getirmeli ve amaçlardan
sapmamalıdır. Sistem içerisin-
de yer alan hiçbir fonksiyonun
maliyeti, sağladığı yarardan
fazla olmamalıdır. Bir sistemin
parçası olan ve birbirine bağlı ve
yardımcı fonksiyonlar, konum
bakımından birbirlerine yakın
olmalıdırlar. Sistemin parçası
olan her bölüm, sorumluluğunu
yerine getirebilmek için gerekli
yetkiye de sahip olmalıdır. Bir
başka ifadeyle “yetki ve sorum-
luluk dengesi” kurulmalıdır.
Sistem, mümkün olduğu kadar
esnek olmalı, açık, anlaşılır ve
basit halde amaç bütünlüğü ta-
şımalıdır. (Fiziksel çevre: İnsan-
makine ilişkileri, sistemin en
önemli öğesini oluşturur.Sadece
üretimin teknolojik sonuçlarını
düşünmek yeterli değildir.)
Yönetim
Belirli birtakım amaçlara
ulaşmak için, başta insanlar ol-
mak üzere, parasal kaynakları,
donanımı, demirbaşları, ham-
maddeleri, yardımcı malzeme-
leri ve zamanı birbiriyle uyumlu,
etkili ve verimli kullanabilecek
kararlar alma ve uygulatma sü-
reçlerinin toplamıdır “yönetim”.
Diğer bir ifadeyle üretim fak-
törlerinin amaçlar doğrultusun-
da etkin ve verimli olarak yön-
lendirilmesidir.
Sistemin parçaları ve alt un-
surları, yönetimin yönlendirme-
si gereken unsurlar olarak ortaya
çıkmaktadırlar. Yani “yönetimin
etki alanını açık sistem olarak
ele alması gereği meydana gel-
mekte…
Bilgi
Bilgi; öğrenme, gözlem ve
araştırma yoluyla elde edilen
gerçek ve insan zihninin geliş-
mesi sonucunda ortaya çıkan
zihinsel ürün” anlamında kul-
lanılmaktadır. Bir başka tanıma
göre bilgi, verilerin karar alma
sürecine destek verecek şekilde,
anlamlı bir biçime getirilmek
üzere analiz edilerek işlenme-
siyle ulaşılan sonuçlar olarak da
tanımlanabilir. Bilgi kavramı,
Latince “informatio” kökünden
gelen “biçim verme eylemi, şe-
killendirme ve haber verme ey-
lemi” olarak tanımlanmaktadır.
Bilgi sistemi ise planlama,
kontrol, analiz ve karar verme
için bilgi toplama, muhafaza
etme ve yayma amacıyla birlikte
çalışan ve birbiriyle ilişkili un-
surlar grubu olarak tanımlanır.
Bir bilgi sisteminin işlevi, plan-
lama, kontrol ve karar desteği
için veri ve bilgileri toplamak,
işlemek, kaydetmek, dönüştür-
mek ve yaymaktır. Yönetim bil-
gi sistemleri ise veri ve bilgileri
toplayan, saklayan, işleyen, yeni
bilgi üreten, paylaşan ve ka-
rar vermeyi kolaylaştıran ve de
doğru karar vermeyi sağlayan
sistemlerdir.
Bilişim sistemi, yönetim kav-
ramı olmadan aşağıdaki şekilde
tanımlanabilir.
Bilişim sistemi, teknik ola-
rak organizasyonlardaki karar
verme aşamasına kadar bilgiyi
düzenlemek, saklamak, işlemek,
toplamak olan birbiriyle ilgili
parçaların kümesi olarak tanım-
lanabilir. Ayrıca karar verme
desteği koordinasyon ve kont-
rol sağlayan bilişim sistemleri,
bununla birlikte yöneticilerin ve
çalışanların problem çözümü-
ne, karmaşık konuları tasavvur
etmelerine ve yeni ürünler oluş-
turmalarına yardım edebilir.
Burada birkaç önemli noktayı
ifade etmek gereklidir. Bilgileri
işleme sistemi, bilgisayarlar icat
edilmeden ve geliştirilmeden
önce elle yapılmaktaydı. Bilgiyi
işleme ve ardından elde edi-
len bilgilerin, yönetimin karar
almasını ve işletmelerin başar-
masını sağlamak amacıyla siste-
matik olarak kullanılmaya baş-
lanmasıyla yönetim bilgi sistemi
ortaya çıkmıştır.
Diğer bir nokta ise bilgi tek-
nolojilerinin yanı sıra iletişim
teknolojilerinin de ortaya çık-
masıyla bilişim sistemleri olarak
anılmaya başlanılmış olmasıdır.
Bilgisayar ve iletişim teknolo-
jilerinin ortaya çıkmasıyla daha
fazla bilgi, daha kısa sürede ve
hızlı bir şekilde işlenmeye baş-
lamıştır.
Bilgi çağına geçiş ve bilişim
teknolojilerinde görülen geliş-
meler, geleneksel yönetim an-
layışını yetersiz hale getirmiş ve
hatta yıpratmıştır. Bu nedenle
örgütlerin yönetsel süreçlerde ve
kurumsal isleyişte bilgiyi ve bilgi
teknolojilerinin rolünü yeniden
düşünmesi ve değerlendirmesi
gereği ortaya çıkmıştır. Özel-
likle bilişim teknolojilerinin yö-
netim ve stratejilerinin yeniden
yapılanmasında etkili olacağı
belirtilmektedir. Bilindiği gibi
bilgi çağında rekabet edebilme-
nin temel koşulu, yenilikçi stra-
tejilerin takip edilmesidir. Yeni-
likçi stratejiler ise ancak bilişim
teknolojilerinin kullanımı ile
formüle edilmekte ve uygula-
nabilmektedir. İş dünyasındaki
yönetsel yaklaşım ve ekonomik
işleyişi değiştiren bilişim tek-
nolojileri, kendilerini en etkili
şekilde uygulayan işletmelerin
rekabet üstünlüğü kazanmasını
sağlamaktadır.
Bu bilgiler ışığında yöne-
tim bilişim sistemleri, bilişim
teknolojileri altyapısından ya-
rarlanan örgütsel ve yönetsel
çözümlerdir. Bilişim sistemleri,
bilgisayar teknolojisiyle sınırlı
olmayıp doğa bilimleriyle sosyal
bilimlerin kesişim kümesinde
yer almaktadır.Bilişim sistemle-
rini etkin bir şekilde kullanmak
için organizasyon, yönetim ve
teknolojiye hâkim olmak gerek-
mektedir.
Yönetim bilişim sistemi, yö-
neticinin karar vermesi için ge-
rekli bilgiyi değişik kaynaklar-
dan toplayan, işleyen, saklayan
ve veriyi raporlayan formel bir
bilgi sistemi olarak tanımlanır.
Yönetim bilişim sistemlerinin
temelde üç bileşeni vardır: Or-
ganizasyon (Örgüt) - Yönetim,
Teknoloji ve Sistem.
Organizasyon” insanlar, yapı,
iş süreçleri, kültür ve politika
değişkenlerinden; “yönetim” ka-
rar verme,planlama,liderlik,yo-
rumlama, yenilikçilik değişken-
Yönetim Bilişim Sistemleri Yapısı